Былы палітвязень, журналіст і актывіст Саюза палякаў Беларусі Анжэй Пачобут разам з праваабарончай арганізацыяй Amnesty International звярнуўся да прэм’ер-міністра Польшчы Дональда Туска з просьбай змяніць правілы выдачы праязных дакументаў для беларускіх грамадзян.
Прычынай стала рашэнне ўладаў Беларусі ў 2023 годзе спыніць падаўжэнне пашпартоў грамадзянам за межамі краіны. Для многіх беларусаў, якія жывуць у Польшчы, гэта стварыла сур’ёзныя праблемы: без дзеючага пашпарта ўзнікаюць складанасці з паездкамі, афармленнем дакументаў і пацвярджэннем асобы.
У адкрытым лісце да прэм’ера Пачобут і Amnesty International прапануюць змяніць дзеючую сістэму і зрабіць яе больш стабільнай.
Сярод асноўных патрабаванняў:
🔹 павялічыць тэрмін дзеяння польскіх транспартных дакументаў замежніка мінімум да трох гадоў. Цяпер многія беларусы вымушаны рэгулярна звяртацца за падаўжэннем дакументаў;
🔹 закрепіць правілы выдачы праязных дакументаў у законе, а не падаўжаць часовыя рашэнні распараджэннямі Міністэрства ўнутраных спраў кожныя некалькі месяцаў;
🔹 стварыць асобную працэдуру для дзяцей грамадзян Беларусі, якія нарадзіліся ў Польшчы, якія з-за адсутнасці магчымасці атрымаць беларускі пашпарт сутыкаюцца з праблемамі пры афармленні дакументаў;
🔹 афіцыйна прызнаць праязны дакумент пасведчаннем асобы, каб яго можна было выкарыстоўваць не толькі для перасячэння мяжы, але і ў паўсядзённых сітуацыях.
Аўтары ліста лічаць, што цяперашняя сістэма пакідае тысячы беларусаў у стане нявызначанасці. На іх думку, Польшча павінна забяспечыць людзям магчымасць нармальна жыць, працаваць і карыстацца базавымі правамі, нават калі яны не могуць атрымаць або падоўжыць пашпарт сваёй краіны.
Amnesty International таксама запусціла петыцыю з заклікам падтрымаць змены. Падпісаць яе можна па спасылцы
Праблема тычыцца не толькі дарослых. Многія дзеці, нарадзіўшыяся ў Польшчы ў беларусаў, таксама сутыкаюцца з цяжкасцямі: без пашпарта ім складана атрымаць дакументы, якія пацвярджаюць асобу, і аформіць неабходныя дазволы.
Для беларусаў, якія застаюцца без магчымасці абнавіць нацыянальны пашпарт, польскі праязны дакумент фактычна становіцца адзіным спосабам падарожнічаць і вырашаць адміністрацыйныя пытанні. Аднак з-за кароткага тэрміну дзеяння яго даводзіцца рэгулярна падаўжаць, што стварае дадатковую бюракратычную нагрузку як для замежнікаў, так і для польскіх устаноў.
