У чэрвені 2026 года статус бежанца атрымалі толькі 21 грамадзянін Беларусі, яшчэ чатырох забяспечылі дадатковай абаронай. Пры гэтым па 52 заявах было прынята адмоўнае рашэнне, а разгляд яшчэ 13 спраў прыпынілі. У выніку доля адмов дасягнула амаль 58% ад усіх разгледжаных заяў — гэта рэкордны паказчык. Для параўнання: з студзеня па май 2026 года адмов было ўсяго 4,4%, у 2025 годзе — 5,5%, а ў 2024-м — 5,4%.
Рост колькасці адмов пачаўся яшчэ ў маі. Калі за першыя чатыры месяцы года беларусам адмовілі толькі па 14 заявах, то толькі за май такіх рашэнняў было ўжо 17.
According to human rights defenders, the Office for Foreigners has changed its approach to case processing. In some decisions, the office indicates that the statute of limitations has already expired for Article 342 of the Criminal Code of Belarus, under which many participants of the 2020 protests were prosecuted. It is also noted that at the beginning of 2026, according to the human rights center "Viasna", there were no new sentences under this article.
Яшчэ адным аргументам польскіх уладаў сталі памілаванні палітзняволеных. Ведамства нагадвае, што з чэрвеня 2024 года па красавік 2026 года Аляксандр Лукашэнка падпісаў шэсць указаў аб памілаванні, дзякуючы якім былі вызвалены не менш за 227 чалавек. Акрамя таго, на працягу 2025 года на свабоду выйшлі яшчэ як мінімум 360 палітзняволеных, у тым ліку дзякуючы міжнародным дыпламатычным намаганням.
У адным з разгледжаных спраў беларусу адмовілі ў абароне, лічыўшы, што ён не адыгрываў заўважнай ролі ў пратэстах і не мог стаць аб’ектам асаблівай увагі з боку ўладаў. У рашэнні таксама ўказана, што яго не затрымлівалі, не арыштоўвалі і не судзілі, а пасля 2020 года ён не ўдзельнічаў у дзейнасці, якую ўлады Беларусі маглі б лічыць апазіцыйнай або экстрэмісцкай.
Абаронцы прав не згодныя з такім падыходам. На сустрэчы з кіраўніком Упраўлення па справах замежнікаў Томашам Цитрыновічам прадстаўнікі дэмакратычных сіл Беларусі заявілі, што заканчэнне тэрміну даўнасці не робіць вяртанне ў краіну бяспечным. Па іх словах, беларускія сілавікі часта перакваліфікуюць падобныя справы на больш цяжкія артыкулы, па якіх прадугледжаны больш строгія пакаранні.
Эксперты таксама папярэджваюць пра яшчэ адну праблему. Пакуль чалавек чакае рашэння па сваім заяўленні аб міжнароднай абароне, ён не можа легалізавацца ў Польшчы па іншай падставе — напрыклад, праз працу, вучобу або аднаўленне сям’і. Пры гэтым разгляд спраў усё часцей затрымліваецца, а за гэты час могуць скончыцца візы або віды на жыхарства.
Калі пасля адмову чалавек не паспее своечасова яго абскардзіць, яго знаходжанне ў Польшчы і іншых краінах ЕС можа апынуцца пад пагрозай. Для некаторых беларусаў гэта азначае рызыку апынуцца перад выбарам: застацца без легальнага статусу або вярнуцца ў Беларусь, дзе ім можа пагражаць пераслед.
