У Польшчы рыхтуюць змены ў законе аб атрыманні грамадзянства. Эксперт па польскай палітыцы расказаў, што значаць магчымыя навовядзенні і ці так яны страшныя.
Нагадаем, у Польшчы разглядаюць узмацненне ўмоў прадастаўлення польскага грамадзянства
Што зменіцца
- Абавязковы экзамен на грамадзянства — тэст прыкладна з 40 пытанняў, які ўключае веды ггістории, заканадаўства, каштоўнасцяў Польшчы і ўзроўню інтэграцыі ў грамадства
- Падпісанне дэкларацыі лаяльнасці польскай дзяржаве
- Высокі ўзровень польскай мовы — не ніжэй узроўню B2
- Мінімальны тэрмін пражывання ў Польшчы — не менш за 8 гадоў
- Наяўнасць статусу падатковага рэзідэнта Польшчы
Кірыл, эксперт па польскай палітыцы і адзін з аўтараў падкаста «Зроблена ў Польшчы», расказаў, што на самой справе значаць плануемыя навовядзенні.
«Калі гаварыць пра першы пункт, то ёсць пра тэст на грамадзянства, то ідэя польскага МУС не з’яўляецца нейкім ноу-хау. Падобныя тэсты ўжо вельмі даўно існуюць у розных краінах Еўропы», — кажа эксперт.
Ён падкрэслівае, што вопыт іншых краін паказвае: такія экзамены звычайна нескладаныя, і да іх можна падрыхтавацца загадзя. Гэта дадатковая бюракратычная працэдура, але не крытычная.
«Галоўнае пытанне — будзе ці створана зручная сістэма запісу і здачы тэста для ўсіх жадаючых атрымаць польскі пашпарт», — дадае эксперт.
Другі пункт — падпісанне акта аб лаяльнасці — Кірыл лічыць фармальнасцю. І тлумачыць:
«Людзей з дрэннымі намерамі гэта дакладна не спыніць, а для добрасумленных новых грамадзян не ўвядзе ніякіх новых абавязкаў, паколькі лаяльнасць адносна сваёй краіны непасрэдна вынікае з ужо існуючага заканадаўства»
Чаму гэта прапануецца ўвесці? Эксперт бачыць дзве прычыны:
Нават такая, здавалася б, фармальнасць можа паўплываць на супакаенне настрояў сярод палякаў. Думаю, што ў закрытых партыйных апытаннях і фокус-групах пытанне аб тым, што некаторыя новыя грамадзяне могуць аказацца «пятой калоннай», магло гучаць. Усё ж трэба разумець, у якія часы мы жывём.
Гэтая норма можа стаць асновай для ўвядзення ў перспектыве ў польскае заканадаўства магчымасці пазбаўлення грамадзянства людзей, якія здзейснілі злачынства супраць сваёй краіны (чытай — здрада). На дадзены момант такой магчымасці ў Польшчы няма.
«Але людзям, якія жывуць нармальным жыццём, гэтага дакладна баяцца не трэба. Мы жывём у краіне, дзе законы ўсё ж працуюць, а акрамя таго існуюць наднацыянальныя еўрапейскія інстытуты, якія сочаць за тым, каб не было тых ці іншых перагибаў», — тлумачыць аўтар.
Трэці пункт гаворыць аб высокім узроўні валодання польскай мовай. На дадзены момант неабходна ведаць мову на ўзроўні B1. Па меркаванні эксперта, варта спадзявацца, што ўзровень будзе павышаны да B2.
«Так, розніца паміж B1 і B2 істотная, але, пражыўшы шмат гадоў у Польшчы, можна, на мой погляд, без асаблівых праблем вывучыць польскую мову да адпаведнага ўзроўню. Акрамя таго, тут, як я ўпэўнены, ёсць і схаваны сэнс: мігрантам з культурна і этнічна блізкіх народаў даецца свайго роду “фора”. Польскае дзяржава і грамадства хочуць у перспектыве пазбегнуць вялікага наплыву мігрантаў і новых грамадзян з краін з зусім іншым культурным кодам і традыцыямі», — тлумачыць Кірыл.
Чацвёрты пункт закранае мінімальны тэрмін пражывання ў Польшчы — яго хочуць павысіць да мінімум 8 гадоў
Эксперт лічыць, што такім чынам урад хоча ўпарадкаваць сістэму грамадзянства, не павялічваючы істотна тэрмін пражывання перад падачай заяўкі.
«Па сутнасці, ідзе гаворка аб замацаванні ўжо існуючай практыкі “восем гадоў” — 99% новых грамадзян жывуць у Польшчы не менш за гэты тэрмін. Нават магчымыя змены малаверагодна будуць жорсткімі, як у прапанаваннях “Права і справядлівасці”. Таксама гэта можа знізіць грамадскае напружанне і аслабіць папулісцкі тэзіс аб “грамадзянстве за 3 гады”, які не адпавядае рэальнай працэдуры», — тлумачыць Кірыл.
І апошні пункт — падатковае рэзідэнтства
«Гэты пункт таксама хутчэй касметычны, мэта якога — паказаць на паперы палякам: “Глядзіце! Яны ўсе плацяць падаткі і працуюць на светлае будучыню нашай краіны”», — лічыць эксперт.
Паколькі перад падачай і так трэба дастаткова доўга жыць у краіне без вялікіх перапынкаў, а калі жываеш 186 і больш дзён у годзе — атрымліваеш падатковае рэзідэнтства аўтаматычна
Што мы маем у выніку
Рэзюмуючы, эксперт адзначае, што гэта не рэвалюцыя, а хутчэй рэвізія існуючай сістэмы, якая адказвае выклікам нашага часу і чаканням польскага грамадства.
Дзейсны закон быў прыняты ў 2009 годзе і на той момант стаў глоткам свежага паветра: працэс атрымання польскага грамадзянства быў сістэматызаваны і не быў вельмі складаным. Тады працэдуры займалі значна менш часу, чым цяпер, і калі кандыдат адпавядаў даволі простым крытэрам, ён мог стаць шчаслівым уладальнікам пашпарта бардовага колеру.
«Але гэта было ў далёкім ужо 2009 годзе. Часы змяніліся. Свет змяніўся. Калі ў выніку будзе прыняты закон, дзякуючы якому сістэма будзе ўпарадкавана, а польскае грамадства супакоіцца, і ў правых папулістов стане менш магчымасцяў маніпуляваць грамадскай думкай, то, парадоксальна, гэта можа быць карысна як для польскай дзяржавы, так і для саміх мігрантаў. А новыя правілы не будуць патрабаваць зменаў доўгі час», — дадае эксперт.
