Калі ўжонд зацягвае разгляд справы па карце побыту і не адказвае на звароты, ёсць некалькі бясплатных спосабаў, каб паспрабаваць паскорыць працэс.
Пакуль справа разглядаецца, знаходжанне ў Польшчы застаецца легальным. Штамп у пашпарце разам з ідучай працэдурай азначае легальны побыт да фінальнага рашэння згодна з art. 108 ustawy o cudzoziemcach, нават калі тэрмін дзеяння пашпарта за гэты час скончыўся.
«Афіцыйныя тэрміны зараз не дзейнічаюць, таму мы можам разглядаць справы даўжэй, і гэта законна», — можна пачуць у ўжонде. Часто яны спасылаюцца на art. 100d specustawy, які замарозіў тэрміны разгляду спраў да 4 сакавіка 2027 года. Але Вярхоўны суд Польшчы ўжо неаднаразова заяўляў, што бясконцыя падоўжанні замарозкі не могуць цалкам пазбаўляць чалавека права на абарону, і заяўнік усё роўна мае права звяртацца ў суд.
Што можна зрабіць
Праверыць, ці не прапушчанае нешта
Перш чым скардзіцца, варта праверыць сістэму MOS на прадмет wezwania аб дапаўненні дакументаў, а таксама фізічны паштовы скрыню па адрасе zameldowania, куды папяровыя лісты прыходзяць без папярэджання. Прапушчанае wezwanie дае ўжонду законны падставу не разглядаць справу. Заадно мае сэнс накіраваць абноўленыя дакументы, якія ўжонд схільны лічыць скончанымі кожныя тры месяцы: акты, выпіскі, дамовы, даведкі аб даходах.
Крок 1. Нагадванне
Калі тэрмін разгляду скончыўся, першы фармальны крок — ponaglenie, ліст у ўжонд з патрабаваннем разгледзець справу. Без гэтага кроку нельга перайсці да звароту ў суд. Адпраўляць яго трэба праз e-Doręczenia або заказным лістом з пацверджаннем атрымання (ZPO), захоўваючы доказ адпраўкі.
Крок 2. Ліст
Калі ponaglenie ігнаруюць больш за месяц, наступны крок — афіцыйны ліст у urząd wojewódzki з патрабаваннем вынесці рашэнне на працягу 30 дзён і ўказаннем, што інакш наступіць skarga (скарга) ў суд. У лісце варта пералічыць факты (дата падачы, скончаны тэрмін, ігнараванае ponaglenie). Адправіць яго лепш адразу ў некалькіх каналах: заказным лістом з ZPO, праз e-Doręczenia і асабіста ў канцылярыю ўжонда з адзнакай аб атрыманні.
Крок 3. Паралельны ціск
Адначасова з другім крокам можна задзейнічаць бясплатныя інструменты ціску:
- Рада Праваабаронцы — форма на formularze.brpo.gov.pl, бясплатная інфалінія 800 676 676. Варта папрасіць аднесціся да справы як да тэрміновай, калі сканчаецца пашпарт або ёсць іншы жорсткі дэдлайн.
- Рэчнік Праў Дзіцяці (brpd.gov.pl/kontakt) — калі затрымка закранае інтарэсы дзіцяці, асабліва дзіцяці — грамадзяніна Польшчы.
- Interwencja poselska — любы дэпутат сейма або сенатар можа зрабіць афіцыйны запыт у ўжонд, на які той абавязаны адказаць за 14 дзён (art. 20 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora). Дэпутатаў свайго акругі можна знайсці на sejm.gov.pl.
- Zaświadczenie — калі сканчаецца пашпарт, у ваеводы можна запытаць даведку аб тым, што справа разглядаецца і знаходжанне легальнае (art. 217 k.p.a.). Тэрмін выдачы — 7 дзён, таксама не замарожаны.
- Доступ да актаў (арт. 73 к.п.a.) — асабісты візіт з просьбай паказаць матэрыялы справы. Справы, у якія заглядае сам заяўнік, часцей атрымліваюць дадатковую ўвагу.
Крок 4. Skarga ў суд
Калі дэдлайн з ліста прайшоў, а рашэння так і няма, наступны інструмент — skarga na bezczynność або przewlekłość у wojewódzki sąd administracyjny (WSA). Падаецца яна не непасрэдна ў суд, а праз ваеводу. Аплата 100 злотых патрабуецца толькі пасля запыту з суда, адвакат не абавязковы. У скарзе варта прасіць абавязаць ўжонд выдаць рашэнне ў канкрэтны кароткі тэрмін, прызнаць грубае парушэнне права і разгледзець справу па спрошчанай працэдуры (trybie uproszczonym) — без слухання ў судзе (bez rozprawy), што заўважна хутчэй. Тут жа дарэчы зноў цытаваць пазітыўныя рашэнні Вышэйшага адміністрацыйнага суда ў адносінах да art. 100d.
У ваеводы ёсць 30 дзён, каб перадаць скаргу ў суд — часта рашэнне з'явіцца менавіта ў гэтым акне, каб скарга страціла сэнс
Крок 5. Калі скаргу не перадали ў суд
Калі 30 дзён з даты падачы скаргі прайшлі, а ваевода яе не перадаў, можна падаць непасрэдна ў WSA ўнесек аб накладанні штрафу на ўжонд за неперадачу (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Суды накладаюць такія штрафы ахвотна, а перспектыва штрафу — адна з прычын, чаму рашэнні часта з'яўляюцца менавіта ў гэтым 30-дзённым акне.
Дзе атрымаць бясплатную кансультацыю
Перад падачай скаргі варта паказаць яе юрысту. Зрабілі спіс арганізацый з бясплатнай дапамогай:
Fundacja Ocalenie
Допамагае мігрантам і бежанцам, у тым ліку з юрыдычнымі пытаннямі, дакументамі і адаптацыяй. Сайт
Polskie Forum Migracyjne
Прадастаўляе кансультацыі для замежнікаў, уключаючы пытанні легалізацыі і прававой дапамогі. Сайт
Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć
Занмаецца прававой падтрымкай замежнікаў і асоб, якім патрэбна абарона. Сайт
Дзяржаўны партал бясплатнай дапамогі
Там можна знайсці найбліжэйшы пункт і запісацца на кансультацыю. Сайт
Цэнтр Беларускай салідарнасці
ЦБС аказвае бясплатную юрыдычную дапамогу (запісацца можна па электроннай пошце: pomoc.prawna@belaruscenter.eu). Facebook
PARTYZANКA
Прававая, легалізацыйная, крызісная і арганізацыйная дапамога. Тут працуюць нават з складанымі кейсамі: экстрадыцыі, деблінская працэдура, непаўналетнія, сем’і, уразлівыя групы, а таксама суправаджэнне спраў аб міжнароднай абароне. Telegram, сайт, Гарячая інфалінія дапамогі +48600384500
Чытайце таксама:
Прысясныя перакладчыкі ў Труймясце: Гданьск, Гдыня, Сопот і Памор’e (+карта)
Бясплатны юрыст у Польшчы: дзе замежнікі могуць атрымаць прававую дапамогу
