Jeśli urząd opóźnia rozpatrzenie sprawy dotyczącej karty pobytu i nie odpowiada na zapytania, istnieje kilka bezpłatnych sposobów, aby spróbować przyspieszyć proces
Podczas gdy sprawa jest rozpatrywana, pobyt w Polsce pozostaje legalny. Stempel w paszporcie wraz z toczącą się procedurą oznacza legalny pobyt do ostatecznej decyzji zgodnie z art. 108 ustawy o cudzoziemcach, nawet jeśli ważność paszportu w tym czasie wygasła.
„Oficjalne terminy teraz nie obowiązują, dlatego możemy rozpatrywać sprawy dłużej, i to jest legalne”, — można usłyszeć w urzędzie. Często powołują się na art. 100d specustawy, który zamroził terminy rozpatrywania spraw do 4 marca 2027 roku. Jednak Sąd Najwyższy Polski wielokrotnie oświadczał, że nieskończone przedłużenia zamrożenia nie mogą całkowicie pozbawiać człowieka prawa do obrony i wnioskodawca wciąż ma prawo zwracać się do sądu.
Co można zrobić?
Sprawdzić, czy coś nie zostało pominięte
Zanim zaczniesz składać skargę, warto sprawdzić system MOS pod kątem wezwania do uzupełnienia dokumentów, a także fizyczną skrzynkę pocztową pod adresem zameldowania, gdzie papierowe listy przychodzą bez uprzedzenia. Przegapione wezwanie daje urzędowi legalny powód do nie rozpatrywania sprawy. Przy okazji warto przesłać zaktualizowane dokumenty, które urząd skłonny jest uznawać za wygasłe co trzy miesiące: akty, wypisy, umowy, zaświadczenia o dochodach.
Krok 1. Ponaglenie
Jeśli termin rozpatrzenia upłynął, pierwszym formalnym krokiem jest ponaglenie, pismo do urzędu z żądaniem rozpatrzenia sprawy. Bez tego kroku nie można przejść do wniesienia sprawy do sądu. Należy je wysłać przez e-Doręczenia lub listem poleconym z potwierdzeniem odbioru (ZPO), zachowując dowód wysyłki.
Krok 2. List
Jeśli ponaglenie zostało zignorowane przez ponad miesiąc, następnym krokiem jest oficjalny list do urząd wojewódzki z żądaniem wydania decyzji w ciągu 30 dni oraz wskazaniem, że w przeciwnym razie nastąpi skarga do sądu. W liście warto wymienić fakty (data złożenia, upłynięty termin, zignorowane ponaglenie). Najlepiej wysłać go od razu w kilku kanałach: listem poleconym z ZPO, przez e-Doręczenia oraz osobiście do kancelarii urzędu z potwierdzeniem odbioru.
Krok 3. Równoległe ciśnienie
Jednocześnie z drugim krokiem można wykorzystać darmowe narzędzia nacisku
- Rzecznik Praw Obywatelskich — formularz na formularze.brpo.gov.pl, bezpłatna infolinia 800 676 676. Warto poprosić o potraktowanie sprawy jako pilnej, jeśli kończy się ważność paszportu lub jest inny sztywny termin
- Rzecznik Praw Dziecka (brpd.gov.pl/kontakt) — jeśli opóźnienie dotyczy interesów dziecka, szczególnie dziecka — obywatela Polski
- Interwencja poselska — każdy poseł lub senator może złożyć oficjalne zapytanie do urzędu, na które ten ma obowiązek odpowiedzieć w ciągu 14 dni (art. 20 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora). Posłów swojego okręgu można znaleźć na sejm.gov.pl.
- Zaświadczenie — jeśli paszport wygasa, u wojewody można wystąpić o zaświadczenie, że sprawa jest rozpatrywana i pobyt jest legalny (art. 217 k.p.a.). Termin wydania — 7 dni, również nie jest wstrzymany
- Wgląd do akt (art. 73 k.p.a.) — osobista wizyta z prośbą o pokazanie materiałów sprawy. Sprawy, do których zagląda sam wnioskodawca, częściej zyskują dodatkową uwagę
Krok 4. Skarga do sądu
Jeśli termin z pisma minął, a decyzji wciąż nie ma, następnym narzędziem jest skarga na bezczynność lub przewlekłość do wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA). Składa się ją nie bezpośrednio do sądu, a przez wojewodę. Opłata 100 złotych jest wymagana dopiero po wezwaniu z sądu, adwokat nie jest obowiązkowy. W skardze warto prosić o zobowiązanie urzędu do wydania decyzji w konkretnym, krótkim terminie, uznanie rażącego naruszenia prawa oraz rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym — bez rozprawy, co jest znacznie szybsze. Tutaj również warto ponownie zacytować pozytywne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do art. 100d.
Wojewoda ma 30 dni na złożenie skargi do sądu — często decyzja zapada właśnie w tym okresie, aby skarga straciła sens
Krok 5. Jeśli skarga nie została przekazana do sądu
Jeśli minęło 30 dni od złożenia skargi, a wojewoda jej nie przekazał, można złożyć bezpośrednio do WSA wniosek o nałożenie kary (grzywny) na urząd za nieprzekazanie (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Sądy chętnie nakładają takie kary, a perspektywa grzywny jest jednym z powodów, dla których decyzje często pojawiają się właśnie w tym 30-dniowym oknie
Gdzie uzyskać bezpłatną konsultację
Przed złożeniem skargi warto pokazać ją prawnikowi. Zebraliśmy listę organizacji oferujących bezpłatną pomoc:
Fundacja Ocalenie
Pomaga migrantów i uchodźcom, w tym w kwestiach prawnych, dokumentach i adaptacji. Strona
Polskie Forum Migracyjne
Oferuje konsultacje dla cudzoziemców, w tym w zakresie legalizacji i pomocy prawnej. Strona
Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć
Zajmuje się wsparciem prawnym cudzoziemców oraz osób potrzebujących ochrony. Strona
Państwowy portal darmowej pomocy
Można tam znaleźć najbliższy punkt i zapisać się na konsultację. Strona
Centrum Białoruskiej Solidarności
CBŚ oferuje bezpłatną pomoc prawną (zapisać się można drogą elektroniczną: pomoc.prawna@belaruscenter.eu). Facebook
PARTYZANKA
Prawna, legalizacyjna, kryzysowa i organizacyjna pomoc. Tutaj pracują nawet nad skomplikowanymi sprawami: ekstradycje, procedura deblińska, nieletni, rodziny, grupy wrażliwe, a także towarzyszenie sprawom o międzynarodową ochronę. Telegram, strona, Gorąca infolinia pomocy +48600384500
Czytaj także:
Tłumacze przysięgli w Trójmieście: Gdańsk, Gdynia, Sopot i Pomorze (+mapa)
Bezpłatny prawnik w Polsce: gdzie cudzoziemcy mogą uzyskać pomoc prawną
