Jeśli urząd opóźnia rozpatrzenie sprawy dotyczącej karty pobytu i nie odpowiada na zapytania, istnieje kilka bezpłatnych sposobów, aby spróbować przyspieszyć proces
Podczas gdy sprawa jest rozpatrywana, pobyt w Polsce pozostaje legalny. Stempel w paszporcie wraz z trwającą procedurą oznacza legalny pobyt do ostatecznej decyzji zgodnie z art. 108 ustawy o cudzoziemcach, nawet jeśli ważność paszportu w tym czasie wygasła
„Oficjalne terminy obecnie nie obowiązują, dlatego możemy rozpatrywać sprawy dłużej, i jest to legalne”, — można usłyszeć w urzędzie. Często powołują się na art. 100d specustawy, który zamroził terminy rozpatrywania spraw do 4 marca 2027 roku. Jednak Sąd Najwyższy Polski wielokrotnie stwierdzał, że nieskończone przedłużenia zamrożenia nie mogą całkowicie pozbawiać osoby prawa do obrony, a wnioskodawca wciąż ma prawo zwracać się do sądu.
Co można zrobić?
Sprawdzić, czy coś nie zostało przeoczone
Zanim złożysz skargę, warto sprawdzić system MOS pod kątem wezwania do uzupełnienia dokumentów, a także fizyczną skrzynkę pocztową pod adresem zameldowania, gdzie papierowe listy przychodzą bez ostrzeżenia. Przeoczone wezwanie daje urzędowi legalny powód do nie rozpatrywania sprawy. Przy okazji warto przesłać zaktualizowane dokumenty, które urząd skłonny jest uznawać za wygasłe co trzy miesiące: akty, wypisy, umowy, zaświadczenia o dochodach.
Krok 1. Ponaglenie
Jeśli termin rozpatrzenia wygasł, pierwszy formalny krok to ponaglenie, pismo do urzędu z żądaniem rozpatrzenia sprawy. Bez tego kroku nie można przejść do zwrócenia się do sądu. Należy je wysłać przez e-Doręczenia lub listem poleconym z potwierdzeniem odbioru (ZPO), zachowując dowód wysyłki.
Krok 2. Pismo
Jeśli ponaglenie zostało zignorowane przez ponad miesiąc, kolejnym krokiem jest oficjalne pismo do urząd wojewódzki z żądaniem wydania decyzji w ciągu 30 dni i wskazaniem, że w przeciwnym razie nastąpi skarga do sądu. W piśmie warto wymienić fakty (data złożenia, wygasły termin, zignorowane ponaglenie). Najlepiej wysłać je od razu w kilku kanałach: listem poleconym z ZPO, przez e-Doręczenia i osobiście do kancelarii urzędu z potwierdzeniem odbioru.
Krok 3. Równoległe naciski
Jednocześnie z drugim krokiem można wykorzystać bezpłatne narzędzia nacisku
- Rzecznik Praw Obywatelskich — formularz na formularze.brpo.gov.pl, bezpłatna infolinia 800 676 676. Warto poprosić o potraktowanie sprawy jako pilnej, jeśli wygasa paszport lub istnieje inny sztywny termin
- Rzecznik Praw Dziecka (brpd.gov.pl/kontakt) — jeśli opóźnienie dotyczy interesów dziecka, szczególnie dziecka — obywatela Polski
- Interwencja poselska — każdy poseł lub senator może złożyć oficjalne zapytanie do urzędu, na które ten ma obowiązek odpowiedzieć w ciągu 14 dni (art. 20 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora). Posłów swojego okręgu można znaleźć na sejm.gov.pl.
- Zaświadczenie — jeśli wygasa paszport, u wojewody można zażądać zaświadczenia, że sprawa jest rozpatrywana i pobyt jest legalny (art. 217 k.p.a.). Termin wydania — 7 dni, również niezamrożony
- Wgląd do akt (art. 73 k.p.a.) — osobista wizyta z prośbą o pokazanie materiałów sprawy. Sprawy, do których zagląda sam wnioskodawca, częściej otrzymują dodatkową uwagę
Krok 4. Skarga do sądu
Jeśli termin z pisma minął, a decyzji wciąż nie ma, kolejnym narzędziem jest skarga na bezczynność lub przewlekłość do wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA). Składa się ją nie bezpośrednio do sądu, ale przez wojewodę. Opłata 100 zł wymagana jest tylko po wezwaniu z sądu, adwokat nie jest obowiązkowy. W skardze warto prosić o zobowiązanie urzędu do wydania decyzji w konkretnym krótkim terminie, uznanie rażącego naruszenia prawa i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym — bez rozprawy, co jest znacznie szybsze. Tutaj również warto ponownie zacytować pozytywne decyzje Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do art. 100d.
Wojewoda ma 30 dni na przekazanie skargi do sądu — często decyzja pojawia się właśnie w tym oknie, aby skarga straciła sens
Krok 5. Jeśli skarga nie została przekazana do sądu
Jeśli 30 dni od daty złożenia skargi minęło, a wojewoda jej nie przekazał, można złożyć bezpośrednio do WSA wniosek o nałożenie kary (grzywny) na urząd za nieprzekazanie (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Sądy chętnie nakładają takie kary, a perspektywa kary jest jednym z powodów, dla których decyzje często pojawiają się właśnie w tym 30-dniowym oknie.
Gdzie uzyskać bezpłatną konsultację
Przed złożeniem skargi warto pokazać ją prawnikowi. Zebraliśmy listę organizacji oferujących bezpłatną pomoc:
Fundacja Ocalenie
Pomaga migrantom i uchodźcom, w tym w kwestiach prawnych, dokumentach i adaptacji. Strona
Polskie Forum Migracyjne
Oferuje konsultacje dla obcokrajowców, w tym w kwestiach legalizacji i pomocy prawnej. Strona
Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć
Zajmuje się wsparciem prawnym obcokrajowców i osób potrzebujących ochrony. Strona
Państwowy portal bezpłatnej pomocy
Można tam znaleźć najbliższy punkt i umówić się na konsultację. Strona
Centrum Białoruskiej Solidarności
CBŚ oferuje bezpłatną pomoc prawną (zapisać się można mailowo: pomoc.prawna@belaruscenter.eu). Facebook
PARTYZANКA
Pomoc prawna, legalizacyjna, kryzysowa i organizacyjna. Tutaj pracują nawet nad skomplikowanymi sprawami: ekstradycje, procedura deblińska, nieletni, rodziny, grupy wrażliwe, a także towarzyszenie sprawom o międzynarodową ochronę. Telegram, strona, Gorąca infolinia pomocy +48600384500
Czytaj także:
Tłumacze przysięgli w Trójmieście: Gdańsk, Gdynia, Sopot i Pomorze (+mapa)
Bezpłatny prawnik w Polsce: gdzie obcokrajowcy mogą uzyskać pomoc prawną
